اقاقيا و گل مختوم به شراب آميخته بر شكم ضماد نمايند . و اين شياف ، سود دارد : شحم حنظل ، دانگى و نيم ؛ قنبيل ، نيم درم ، [ همه را ] بكوبند و به زهرهء گاو شياف سازند و بردارند . و آنجا كه حقنه و شياف به كار نتوان برد ، بادام تلخ و قنبيل و كبر و ترمس و كرنب به سركه آميخته بر شكم گذارند . يا درمنهء تركى و صبر و قسط و سياه‌دانه ، از هر يك دو مثقال نرم بكوبند و به آب برگ شفتالو بر ناف طلا كنند . اگر مزاج گرم بود « 1 » ، ادويهء گرم زنهار ندهند و به چيزهاى سرد كه بدين كار مخصوص است بسند كنند ؛ چون آب كاسنى و خرفه و شاه‌توت و خرنوب با مثلث آميخته . و گشنيز خشك هر روز يك مثقال با مثلث يا سكنجبين آميخته خوردن سه روز سودمند است . و آب برگ شفتالو و پوست درخت شاه‌توت نفع دارد . و اگر پوست درخت انار ترش و بيخ آن را بجوشانند و آب آن را ميل نمايند ، كرم معده را بكشد و برون آرد و مجرب است . و سماق را اگر در آب بمالند و آن آب بنوشند ، كرم را بكشد . و بعد از استفراغ ، آبكامه نوشيدن مقدار چهار درم تا ده مثقال نفع كلى دارد در استصيال و زدودن مادهء دود . در اين مرض ، اجتناب از خوردن شيرينى و چربى و چيزهاى غليظ ضرورى است بعد از تنقيّه تا كه مادهء او بتمامه پاك شود از امعا و مدد نيابد . و نيكوترين غذا ، مطنجنه و قلاياست با توابل گرم . و قبل از غذا ، آبكامه خوردن سود دارد و ترب و كرويا و بادام تلخ و چارمغز سودمند است و پنير و نان فطير ضرر دارد . قسم دوم : آنكه عريض باشند « 2 » همچون دانهء كدو و لهذا مسمى است به حب القرع . قسم سوّم : آنكه مستدير الهيئت باشند . بايد دانست كه اين هر دو قسم در قولون و اعور متولد مىگردد و بدترين اقسام است . و علامت اينان ، كثرت اشتها است و برآمدن كرم با ثفل احيانا . و صفرت رنگ و سيلان

--> ( 1 ) . صفت دوايى كه گرم مزاج را نفع دهد حقنا و شربا : پوست درخت شاه‌توت و پوست درخت انار ترش ، هر دو را يك شبانه‌روز در آب تر كنند و بعده [ يعنى پس از آن ] در تنور نهند تا پخته شود ، پس صاف سازند و آب برگ شفتالو دو قاشق در او آميزند و عمل نمايند [ يعنى حقنه كنند ] يا تشرب فرمايند . ( 2 ) . قاموس القانون : Flat worms ; tape worms ; taenia solium .